Thư viện Polaris☯ Hỏi Thầy HuyềnNam Đẩu lục tinh (南斗六星) là sáu ngôi sao xếp thành hình cái gáo nhỏ trong chòm Nhân Mã (Sagittarius), ở bầu trời phía Nam khi nhìn từ Việt Nam hay Trung Quốc. Đây chính là tú Đẩu, tú đầu tiên của phương Bắc trong hệ 28 tú.
Sáu sao là sao nào
Theo cách đồng nhất phổ biến hiện nay:
| Tên thiên văn | Tên Bayer |
|---|---|
| Đẩu tú nhất | φ Sgr |
| Đẩu tú nhị | λ Sgr |
| Đẩu tú tam | μ Sgr |
| Đẩu tú tứ | σ Sgr (Nunki) |
| Đẩu tú ngũ | τ Sgr |
| Đẩu tú lục | ζ Sgr |
Với người quen thiên văn phương Tây, cái gáo này gồm phần quai và nắp của nhóm sao "Ấm trà" (Teapot) trong chòm Nhân Mã, thêm sao μ ở phía trên. Mùa hè, nó mọc thấp ở chân trời phía Nam, gần dải Ngân Hà.
Gọi là "Nam" Đẩu để phân biệt với Bắc Đẩu, chứ nó không nằm ở cực Nam của bầu trời. Nó nằm gần hoàng đạo, nên Mặt Trời, Mặt Trăng và các hành tinh đều đi qua vùng này.
Trong Tử Vi Đẩu Số
Kinh sách Đạo giáo gọi sáu vị thần Nam Đẩu bằng sáu tên: Thiên Phủ, Thiên Lương, Thiên Cơ, Thiên Đồng, Thiên Tướng, Thất Sát. Tử Vi Đẩu Số mượn đúng sáu tên ấy cho sáu chính tinh. Theo cách phân loại phổ biến, nhóm sao Nam Đẩu trên lá số còn gồm Văn Xương, Thiên Khôi, Thiên Việt, Hỏa Tinh, Linh Tinh. Thiên Phủ được coi là "chủ" của Nam Đẩu, như Tử Vi là chủ của cả bàn.
Thứ tự ghép tên thần với từng ngôi sao (sao nào là Thiên Phủ, sao nào là Thất Sát) không thống nhất giữa các nguồn, nên ở đây chúng tôi không nêu.
Trong Đạo giáo và dân gian
Câu quen thuộc "Nam Đẩu chủ sinh, Bắc Đẩu chủ tử": Nam Đẩu giữ sổ sinh, coi việc thọ yểu. Sách Sưu thần ký có chuyện chàng Nhan Siêu được thần Nam Đẩu sửa số tuổi từ "mười chín" thành "chín mươi", một truyện rất hay được kể lại. Đây là văn hóa tín ngưỡng, không phải thiên văn.
Chỗ hay hiểu nhầm
- Không phải chòm Nam Thập Tự. Nam Thập Tự (Crux) nằm xa về phía Nam hơn nhiều; từ lưu vực Hoàng Hà, nơi thiên văn Trung Hoa cổ hình thành, gần như không thấy được.
- Vị trí trên lá số không lấy từ trời. Thiên Phủ, Thất Sát... trên lá số được tính từ vị trí Tử Vi theo các khoảng cách cố định (xem Cách an sao Tử Vi), không phải chỗ chòm Nhân Mã đứng lúc bạn sinh.
- Nhóm Nam Đẩu không trùng chòm Thiên Phủ. Chòm Thiên Phủ khi an sao gồm Thiên Phủ, Thái Âm, Tham Lang, Cự Môn, Thiên Tướng, Thiên Lương, Thất Sát, Phá Quân, trộn cả sao Bắc Đẩu. Còn Thiên Cơ, Thiên Đồng (Nam Đẩu) lại thuộc chòm Tử Vi. Bài Tứ Hóa có "hàm số" không nói kỹ điểm này.
Xem thêm 14 chính tinh Tử Vi và Tử Vi viên.